Thủy sản Việt Nam đạt 11,3 tỷ USD năm 2025, tăng 12% — đánh dấu lần đầu tiên vượt mốc 11 tỷ USD lịch sử.

Kỷ lục 11,3 tỷ USD và bài học đa dạng hóa thị trường

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt gần 11,3 tỷ USD, tăng 12% — lần đầu tiên trong lịch sử vượt mốc 11 tỷ USD. Thành tựu này càng ấn tượng hơn khi xuất sang Mỹ chỉ tăng 5% (đạt gần 1,9 tỷ USD) do rào cản thuế và kỹ thuật, nhưng các thị trường khác bù đắp mạnh mẽ.

Trung Quốc (gồm Hong Kong) tăng 31%, đạt 2,3 tỷ USD. CPTPP và EU đều tăng hai chữ số, đạt trên 3 tỷ USD và 1,2 tỷ USD. Đây là minh chứng cho thấy chiến lược đa dạng hóa thị trường không còn là khẩu hiệu — nó đang cứu doanh thu cho cả ngành.

Mặt hàng nào đang dẫn đầu tăng trưởng?

1. Tôm: Vẫn là mặt hàng chủ lực số 1. Tôm thẻ chân trắng đông lạnh, tôm sú, tôm hùm. Xu hướng mới: tôm chế biến sâu (ready-to-cook, ready-to-eat) đang tăng trưởng mạnh tại thị trường Nhật và EU.

2. Cá tra: Phục hồi tốt sau giai đoạn khó khăn. Cá tra phi-lê đông lạnh xuất sang Mỹ, EU, Trung Đông. Chế biến giá trị gia tăng (tẩm bột, sốt ớt, hun khói) giúp tăng biên lợi nhuận đáng kể.

3. Cá ngừ: Tăng trưởng nhanh, đặc biệt cá ngừ đóng hộp và cá ngừ sashimi cấp đông sang Nhật, Hàn Quốc. Giá trị gia tăng cao, ít phụ thuộc vào giá nguyên liệu thô.

4. Nhuyễn thể (mực, bạch tuộc): Thị trường châu Âu và Hàn Quốc tăng mạnh. Đây là phân khúc SME nhỏ có thể tham gia với vốn đầu tư tương đối thấp hơn tôm.

Yêu cầu kỹ thuật bắt buộc để xuất khẩu thủy sản

Đăng ký FDA (với thị trường Mỹ)

Mọi cơ sở chế biến thủy sản muốn xuất sang Mỹ phải đăng ký FDA Facility Registration (miễn phí, gia hạn 2 năm 1 lần) và tuân thủ HACCP. Kiểm tra dư lượng kháng sinh là điểm Mỹ kiểm soát nghiêm nhất với thủy sản Việt Nam.

Chứng nhận ASC / MSC

ASC (Aquaculture Stewardship Council) cho nuôi trồng thủy sản bền vững. MSC (Marine Stewardship Council) cho đánh bắt tự nhiên. Đây là yêu cầu ngày càng phổ biến của hệ thống siêu thị châu Âu và Mỹ. Chi phí chứng nhận: $3.000–8.000/năm.

IUU — Quy định chống khai thác bất hợp pháp

EU yêu cầu chứng nhận khai thác hợp pháp (Catch Certificate) cho tất cả thủy sản đánh bắt tự nhiên. Việt Nam vẫn đang nỗ lực gỡ 'thẻ vàng' IUU từ EU — đây là rào cản lớn nhất với xuất khẩu thủy sản sang EU hiện tại.

Cơ hội cho SME: Chế biến sâu là chìa khóa

Thay vì cạnh tranh ở phân khúc nguyên liệu thô (giá thấp, margin mỏng), SME chế biến thủy sản nên hướng đến giá trị gia tăng:

5. Tôm tẩm bột đông lạnh (breaded shrimp): Giá xuất FOB cao hơn 40–60% so với tôm nguyên liệu

6. Cá ngừ đóng hộp: Đầu tư dây chuyền đóng hộp, margin cao hơn 35–50%

7. Sản phẩm sẵn ăn (ready-to-eat): Tôm sốt, cá ngừ salad, mực chiên — phân khúc premium tại Nhật và Hàn Quốc

Chi phí đầu tư để có xưởng đủ điều kiện xuất khẩu thủy sản là bao nhiêu?

Tối thiểu cần đầu tư khoảng 2–5 tỷ đồng cho dây chuyền đông lạnh IQF cơ bản, phòng sạch, hệ thống xử lý nước thải và kho lạnh. Tuy nhiên, SME có thể bắt đầu bằng cách thuê gia công tại nhà máy đã đạt chuẩn để test thị trường trước khi đầu tư xưởng riêng.

Trung Quốc vươn lên vị trí số 1 với 2,3 tỷ USD, tăng 31% — trong khi CPTPP và EU đều tăng hai chữ số.