Chứng nhận Halal là điều kiện tiên quyết — nhưng còn cần hiểu tiêu chuẩn riêng của từng quốc gia Hồi giáo.

Thị trường Halal: Tiềm năng khổng lồ, khai thác còn quá nhỏ

Theo Báo cáo Tình hình kinh tế Hồi giáo toàn cầu (SGIE) 2024/2025, quy mô chi tiêu Halal cho 6 lĩnh vực cốt lõi đã đạt 2,43 nghìn tỷ USD. Riêng chi tiêu lương thực của người Hồi giáo hàng năm lên đến khoảng 1.400 tỷ USD. Với 2 tỷ người Hồi giáo trên thế giới và dân số dự báo đạt 2,2 tỷ vào năm 2030, đây là thị trường tăng trưởng có nền tảng nhân khẩu học vững chắc.

Nhưng Việt Nam mới khai thác được gần 700 triệu USD hàng hóa đạt chuẩn Halal sang Trung Đông trong năm 2024 — con số quá nhỏ so với tiềm lực nông sản và thủy sản Việt. Nguyên nhân chính: thiếu chứng nhận, thiếu hiểu biết về quy định từng thị trường, và chưa có chiến lược tiếp cận bài bản.

Xuất sang thị trường Halal có chi phí logistics thấp hơn đáng kể so với Mỹ hay châu Âu — đây là lợi thế cạnh tranh quan trọng cho SME Việt Nam.

Halal là gì và tại sao nó phức tạp hơn người nghĩ?

Halal (tiếng Ả Rập: 'được phép') đề cập đến những gì được phép theo luật Hồi giáo. Với thực phẩm, điều này có nghĩa:

1. Không chứa thịt lợn hoặc các sản phẩm từ lợn dưới bất kỳ hình thức nào

2. Không chứa cồn (ethanol) — ngay cả trong hương liệu, chất bảo quản

3. Động vật phải được giết mổ theo đúng nghi thức Hồi giáo (Zabiha)

4. Không nhiễm chéo với các thành phần Haram trong toàn bộ quy trình sản xuất, đóng gói và bảo quản

5. Dây chuyền sản xuất phải được làm sạch theo tiêu chuẩn Halal trước khi sản xuất

Điều phức tạp hơn: mỗi quốc gia Hồi giáo có bộ tiêu chuẩn và tổ chức chứng nhận riêng. Chứng nhận của Malaysia (JAKIM) không đương nhiên được chấp nhận ở UAE hoặc Ả Rập Saudi.

Các tổ chức chứng nhận Halal chính mà SME Việt cần biết

Quy trình lấy chứng nhận Halal — Thực tế từng bước

• Bước 1: Đánh giá nội bộ — rà soát toàn bộ nguyên liệu, phụ gia, quy trình sản xuất và đóng gói để xác định các điểm không phù hợp Halal.

• Bước 2: Chọn tổ chức chứng nhận phù hợp với thị trường đích. Nên chọn tổ chức được công nhận tại thị trường bạn muốn xuất khẩu.

• Bước 3: Nộp hồ sơ — bao gồm danh sách nguyên liệu và nhà cung cấp, quy trình sản xuất chi tiết, sơ đồ mặt bằng nhà máy.

• Bước 4: Kiểm tra thực địa — chuyên gia của tổ chức chứng nhận đến kiểm tra nhà máy.

• Bước 5: Cấp chứng nhận — thường mất 2–4 tháng, chi phí từ 500–3.000 USD tùy quy mô.

• Bước 6: Duy trì hàng năm — kiểm tra định kỳ, cập nhật khi thay đổi nguyên liệu hoặc quy trình.

Sản phẩm Việt Nam nào phù hợp nhất với thị trường Halal?

6. Thủy sản: Hầu hết thủy sản tự nhiên đều Halal theo mặc định — cơ hội lớn với tôm, cá, nhuyễn thể

7. Gạo và ngũ cốc: Sản phẩm tự nhiên Halal — nhu cầu cao tại Trung Đông và Đông Nam Á

8. Rau quả nhiệt đới: Trái cây tươi và chế biến — ít yêu cầu chứng nhận phức tạp hơn

9. Thực phẩm chế biến: Cần chứng nhận đầy đủ — cơ hội cao nhưng yêu cầu đầu tư

10. Gia vị và hương liệu: Nhu cầu tốt, nhưng cần kiểm tra kỹ thành phần phụ gia

Nếu sản phẩm của tôi là thủy sản tự nhiên, tôi có cần chứng nhận Halal không?

Phụ thuộc vào thị trường. Indonesia và Malaysia thường yêu cầu chứng nhận ngay cả với thủy sản tự nhiên vì quy trình chế biến (đóng gói, bảo quản) cần đảm bảo không nhiễm chéo. UAE và GCC cũng có yêu cầu tương tự với thủy sản chế biến. Hải sản tươi sống thường ít yêu cầu chứng nhận hơn.

2 tỷ người Hồi giáo trên toàn thế giới tạo ra nhu cầu tiêu thụ thực phẩm Halal khổng lồ — chi tiêu lương thực hàng năm lên đến 1.400 tỷ USD.